افتضاح وزیر مخابرات

روخوانی وزیر مخابرات در یک نشست خبری افتضاحِ محض بود. وزیر حکومت به گونه‌ای می‌خواند که تصور می‌کردی یک شاگرد صنف سوم مکتب، روخوانی را تمرین می‌کند تا معلم او را ره‌نمایی کند. حتا روخوانی بزرگ‌سالان نوآموز زبان فارسی هم بهتر از وزیر مخابرات افغانستان است. آیا لازم است کسی که توان خواندن یک متن ساده‌ی فارسی را ندارد، وزیر کابینه‌ی افغانستان باشد؟ از روی سواد فارسی جناب وزیر می‌توان سواد پشتوی ایشان را هم حدس زد. کسی که پشتو بداند و بتواند به پشتو بخواند و بنویسد حتماً فارسی را به حدی که بتواند یک متن ساده را بخواند، بلد می‌شود.

برای یاد گرفتن پشتو و نوشتن به این زبان، باید متون قدیم و جدید پشتو را خواند. کسی که بتواند مثلاً دستارنامه‌ی خوشحال‌خان ختک یا خیرالبیان بایزید روشان را به زبان اصلی بخواند، حتماً کم‌و‌بیش فارسی هم می‌داند. در این دو کتاب متن‌هایی به زبان فارسی هم وجود دارد. اگر کسی در افغانستان مکتب نخوانده باشد، طبیعی است که پشتو و فارسی را در حدی که بتواند یک متن خبری را بخواند یاد نمی‌گیرد.

در زنده‌گی‌نامه‌ی وزیر مخابرات که در تارنمای انترنتی این وزارت آمده است که ایشان به زبان انگلیسی تسلط دارد و حتا سازمان ملل متحد به ایشان سند افتخاری فصاحت در این زبان را به او داده است. تسلط به زبان انگلیسی یک امتیاز بسیار بزرگ است. وزیر مخابرات و تکنولوژی باید به زبان انگلیسی تسلط داشته باشد. تسلط به زبان انگلیسی باید یکی از معیارهای وزیر شدن باشد، این خیلی مهم است. تسلط نداشتن به زبان انگلیسی به معنای این است که شخص مدعی، به منابع دست اول رشته‌ای که در آن ادعای تخصص می‌کند، دست‌رسی نداشته باشد، چنین کسی نباید به عنوان وزیر استخدام شود.

اما کسی که وزیر استخدام می‌شود، باید حداقل بتواند به زبان‌های رسمی افغانستان تکلم کند. وزارت مخابرات صرف یک سمت فنی نیست. وزارت یک سمت سیاسی است. به همین دلیل است که در حکومت‌های پارلمانی در رأس وزارت‌خانه‌ها نماینده‌گان احزابی قرار می‌گیرند که رای بیش‌تر آورده‌اند. وزیر عضو کابینه است. در کابینه تمام مسایل استراتژیک مربوط به کشور مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. کسی که نتواند به زبان‌های رسمی افغانستان تکلم کند چگونه می‌تواند جنبه‌ی سیاسی سمتش را نماینده‌گی کند؟

جالب این است که وزیر مخاربرات حتا نمی‌تواند اسم امیر شیرعلی‌خان را درست بخواند. وقتی وزیر مخابرات اسم امیر شیرعلی‌خان را به زبان می‌آورد، به مخاطب این تصور دست می‌داد که ایشان اولین بار است که با نام امیر شیرعلی‌خان مواجه شده است. وزیر مخابرات شاید پیش از این حتا نام امیر شیرعلی‌خان را جایی نخوانده بود. بسیار شگفتی‌انگیز است که یک وزیر افغانستان تاریخ سیاسی نزدیک کشورش را نخوانده باشد. شاید گفته شود که وزیر مخابرات در کودکی از کشور بیرون شده است و در این‌جا مکتب نخوانده است.

در زنده‌گی‌نامه‌ی وزیر مخابرات هم آمده است که ایشان در خارج از کشور درس خوانده است. به نظر می‌رسد که ایشان ابتدایی را هم در خارج از کشور خوانده است. خواندن مکتب ابتدایی در خارج از کشور عیب و ایرادی ندارد. پس از ۱۳۵۹ که سال تولد وزیر مخابرات است، افغانستان دست‌خوش جنگ‌های ویران‌گر شد و بخش بزرگی از جمعیت افغانستان به خارج پناه بردند. اما عیب بزرگ این است که کسی که وزیر حکومت افغانستان شده است، حتا تاریخ سیاسی نزدیک این کشور را نخوانده است.

درباره‌ی تاریخ سیاسی جغرافیایی که در آن زنده‌گی می‌کنیم، یک عالم منبع به زبان انگلیسی در هر جای دنیا در دست‌رس است. حتا دانش‌نامه‌هایی که در انترنت در دست‌رس استند، معلومات کافی درباره‌ی تاریخ سیاسی نزدیک افغانستان دارند. کسی که وزیر افغانستان می‌شود باید کمی علاقه به گذشته‌ی این سرزمین داشته باشد و درباره‌ی آن بخواند. اگر نخوانَد معنایش این است که ایشان علاقه‌ای به تاریخ سیاسی و گذشته‌ی این کشور ندارد. هر کسی حق دارد که به یک رشته‌ی خاص علاقه نداشته باشد، اما آدمی که معلومات تاریخی و تسلطش به زبان‌های بومی در حد وزیر مخابرات باشد، دلیلی ندارد که به کابینه‌ی افغانستان راه یابد. به دلیل این که وزارت یک سمت سیاسی است و آدم ناآشنا به زبان‌های بومی و تاریخ سیاسی مملکت به هیچ وجه نمی‌تواند جنبه‌ی سیاسی و اجتماعی کارش را نماینده‌گی کند.

وقتی رییس جمهور غنی می‌گوید که وارث امان‌الله خان است و می‌خواهد پروژه‌ی ناتمام او را کامل کند، موضع سیاسی می‌گیرد. وزیری که با تاریخ آشنا نباشد، معنای این حرف را نمی‌فهمد. وقتی وزیری معنای این حرف را نمی‌داند چرا باید وزیر باشد؟ یک آدم تک‌بعدیِ تخنیکی، باید در یک سمت تخنیکی استخدام شود، نه در پست وزارت.

جالب این است که رییس جمهور غنی اعلام کرده بود که از هر نامزدوزیر شخصاً مصاحبه می‌گیرد، سوال مهم این است که وزیر بر حال مخابرات چگونه از جلسه‌ی امتحان رییس جمهور نمره‌ی قبولی آورده است؟ روشن است که رییس جمهور معین تخنیکی تعیین نمی‌کرد، می‌خواست وزیری برای کابینه بگزیند. این آقا چطور به سوال‌های رییس جمهور پاسخ گفت؟ آیا رییس جمهور برای همه نامزدوزیران معیارهای واحد دارد، یا این که معیارهایش چندگانه است؟ آیا رییس جمهور در جلسه‌ی امتحان از وزیر بر حال مخابرات درباره‌ی تاریخ خدمات پستی در کابل سوالی پرسیده بود؟

نویسنده: بیژن