شهر کهنه قندهار؛ گویای تمدن چهار هزار ساله

این تمدن در دوره‌ای شامل «مندیگک» و «اراکوزیا= آراخوتیش» و زمانی نیز به نام «تگنا‌باد»، «رخج»، «پنجوایی» و «قندهار» یاد شده است. از مطلب کتیبه «آشوکا» مشخص است که سرزمین‌های اطراف شهر قندهار فعلی قبل از میلاد مسیح، آباد و دارای جمعیت زیادی بوده است، چون سنگ نوشته‌های آشوکا در مناطق پرجمعیت نصب می‌شده که یکی از این کتیبه‌ها چند سال پیش در مجاورت شهر کهنه قندهار کشف شد.

در غرب شهر فعلی قندهار چند درجه مایل به جنوب، کوهی قرار دارد که در گذشته‌ها به اسم کوه «لکه» یا «قیتول» شهرت داشت. شهر کهنه قندهار در دامنه این کوه در امتداد شمال به جنوب آباد گردیده بود. موقعی که شما در منطقه «سرپوزه» از جاده اصلی قندهار- هرات به طرف جنوب جاده می‌پیچید، وارد کوچه نسبتاً کم عرضی می‌شوید.

شما از این لحظه به بعد وارد شهر کهنه قندهار شده‌اید. شهر کهنه قندهار از ابتدا تا انتها تقریباً سه کیلومتر طول و نزدیک به هشتصد متر عرض دارد؛ ولی حصار دور آن در طول و عرض کمتری بنا گردیده است. در منطقه علیای شهر، برج و قلعه‌ای به اسم «نارنج» دیده می‌شود. در یک طرف این قلعه، ساختمان حرمسرا و اطراف آن اتاق‌های درباریان بنا شده بود. اطراف دیوارهای شهر خندقی حفر گردیده است ولی کوه از سمت غرب به منزله حفاظ از قلعه محافظت می‌کند.

برج نارنج را به ارتفاع صد متر نوشته‌اند، اما اکنون کمتر از این رقم است. قلعه ۶ دروازه داشته که از سمت شمال، دروازه‌های «شیخ ولی» و «گندگان»، از طرف جنوب دروازه «ماشور» و از سمت غرب دروازه «علی قابو- قابی» نامیده می‌شد. قلعه از طرف مشرق دو دروازه به نام‌های «ویس قرنی» و «خضری» نیز داشته است. این شهر پس از فتح آن به دست «نادرشاه افشار» در سال ۱۱۵۰ هجری قمری، به کلی ویران شد که خرابه‌ها و برج‌های آن را در تصاویر مشاهده می‌کنید.

گرد آوری و نگارش “مهناز تاجیک ”