طالبان: از انکار تا اعتراف به مخالفان
اعلام آمادگی نورالله نوری، وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان، برای گفت‌وگو با مخالفان را باید یک دستاورد مهم برای مخالفان دانست. طالبان تا دیروز می‌گفتند «مخالف وجود ندارد»؛ اکنون با زبان خود می‌گویند که اپوزیسیون و مخالفان وجود دارند و حاضرند با آنان گفت‌وگو کنند.
تحلیل:
این تغییر انعطاف نیست؛ نشانه ضعف و عقب‌نشینی تاکتیکی طالبان است. غرور کاذب طالبان و جنگ‌های اخیر، فشار سنگینی بر این گروه وارد کرده است. سال‌ها مخالف را انکار کرد، اکنون ناچار به اعتراف شده؛ نه از سر پذیرش حقوق مخالف، بلکه از ترس گسترش جبهه‌ها و شکاف درونی. طالبان با انحصار قدرت و سرکوب، خود عامل اصلی بازتولید خشونت است. ادامه حکومت انحصاری‌اش یعنی ادامه بحران. افغانستان با حاکمیت یک‌جانبه اداره نمی‌شود. گفت‌وگوی ادعایی طالبان اگر با حفظ انحصار باشد، تاکتیک خرید زمان است. مخالفان باید متحد شوند و پایان انحصار قدرت را مطالبه کنند.
وزیر اقوام و قبایل با زبان خود چه گفت؟
نورالله نوری، وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان، در همایشی در کابل با بزرگان کوچی شش ولایت، از آمادگی طالبان برای گفت‌وگو با مخالفان خبر داد و گفت: «افغانستان خانه همه افغان‌ها است. ما اهل تفاهم هستیم و با شما گفت‌وگو می‌کنیم.»
او از مخالفان مسلح خواست سلاح‌هایشان را کنار بگذارند و برای مطرح‌کردن خواسته‌های خود به افغانستان بازگردند. نوری خطاب به مخالفان گفت: «بیایید به کشور خود برگردید و آرام زندگی کنید؛ اما اگر از راه تفنگ بیایید، شکست خواهید خورد.»
او در ادامه پرسید: «شما در کشورهای دیگر حضور دارید و می‌گویید برای آزادی افغانستان مقاومت می‌کنید. آزادی را از چه کسی می‌خواهید به‌دست آورید؟»
نوری با بیان اینکه امارت اسلامی به گفت‌وگو و مفاهمه با مخالفان باورمند است، هشدار داد که به هرگونه مخالفت نظامی پاسخ کوبنده داده خواهد شد. او همچنین تأکید کرد که طالبان «زبان تفاهم نیز دارند» و از مخالفان خواست اگر مشکلی دارند به گفت‌وگو و مذاکره بنشینند.
اظهارات نوری در حالی مطرح می‌شود که رسانه‌ها آن را با مواضع دیگر مقامات ارشد طالبان در تضاد می‌دانند و آن را نشانه‌ای از «پیام‌های عمومی متفاوت» درباره نحوه برخورد با مخالفان تفسیر می‌کنند.
چرا این خبر یک دستاورد است؟
۱. طالبان سال‌ها شعار می‌داد که «مخالف وجود ندارد»؛ این اظهارات، آن موضع را می‌شکند.
۲. این تغییر، نتیجه فشار میدانی جبهه‌ها در ولایاتی چون بدخشان، پنجشیر، نورستان، کنر، قندهار، کابل، پروان و کاپیسا، جنگ‌های اخیر و انزوای سیاسی طالبان است.
۳. شکاف درون طالبان را آشکار می‌کند؛ بخشی از کابینه واقعیت مخالف را پذیرفته و از موضع سخت پیشین عقب نشسته است.
۴. گفت‌وگو را از یک تابو به یک مطالبه سیاسی تبدیل می‌کند؛ اگر مخالفان متحد باشند، می‌توانند آن را به فرآیند تقسیم قدرت گره بزنند.
شرط راهبردی:
این خبر یک نقطه قوت برای مخالفان طالبان است، مشروط بر آنکه متحد و یکپارچه عمل کنند. مخالفان باید از انکار متقابل دست بردارند و از این شکاف برای تحمیل یک چارچوب سیاسی مشترک استفاده کنند. در غیر این صورت، طالبان می‌تواند از پراکندگی آن‌ها به نفع خود بهره ببرد و گفت‌وگو را به ابزار خرید زمان و تحکیم قدرت تبدیل کند.
جمع‌بندی:
افغانستان چاره‌ای جز گفت‌وگو، تفاهم و تقسیم قدرت ندارد. یا قدرت با دیگران شریک می‌شود، یا خشونت دوباره بازتولید می‌شود. شکاف درونی طالبان و صدای متفاوت وزیر اقوام و قبایل، خود گواهی است بر اینکه انکار مطلق دیگر کارساز نیست. اگر مخالفان متحد بمانند، این می‌تواند آغاز پایان انحصار قدرت طالبان باشد.
