
به گزارش خبرگزاری رشد؛ هبتالله آخوندزاده در سخنرانی خود در دانشگاه کابل از افغانهای مقیم خارج خواست که به کشور برگردند و در افغانستان زندگی کنند.
او مدعی شد که همه افغانها، بدون هیچگونه تفاوت، میتوانند در افغانستان زندگی آرام و امن داشته باشند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که در سالهای گذشته گزارشهای متعددی درباره بازداشت و زندانیشدن برخی افراد از سوی طالبان پس از بازگشت به افغانستان منتشر شده است.
نهادهای سازمان ملل متحد نیز در گزارشهای خود بازداشت شماری از بازگشتکنندگان را تأیید کردهاند؛ موضوعی که نگرانیهایی را درباره وضعیت امنیتی و حقوقی افغانهایی که قصد بازگشت به کشور را دارند، مطرح میکند.
پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در آگست ۲۰۲۱، شمار زیادی از شهروندان کشور به دلایل امنیتی، سیاسی، اقتصادی و محدودیتهای اجتماعی به کشورهای دیگر مهاجرت کردهاند.
وضعیت بازگشتکنندگان و برخورد طالبان با افرادی که از خارج به کشور برمیگردند، از موضوعات مورد توجه نهادهای حقوق بشری و سازمان ملل متحد بوده است.
دعوت هبتالله آخوندزاده از افغانهای مقیم خارج برای بازگشت به کشور، در حالی مطرح میشود که گزارشهای نهادهای بینالمللی و سازمانهای حقوق بشری نشان میدهد شماری از بازگشتکنندگان، بهویژه افراد مرتبط با حکومت پیشین و نیروهای امنیتی، پس از بازگشت با خطر بازداشت، شکنجه، تهدید و حتی کشتهشدن روبهرو بودهاند.
بنابراین، ادعای فراهمبودن زندگی آرام و امن برای همه افغانها، بدون توجه به پیشینه و وضعیت امنیتی افراد، با پرسشهای جدی روبهرو است.
گزارش مشترک هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) و دفتر حقوق بشر سازمان ملل که در ۲۴ جولای ۲۰۲۵ نشر شد، مواردی از بازداشت خودسرانه، شکنجه، بدرفتاری و تهدید بازگشتکنندگان از سوی مقامهای طالبان را مستند کرده است.
این گزارش بر پایه مصاحبه با ۴۹ نفری تهیه شده که بهگونه اجباری به افغانستان بازگردانده شده بودند. در میان گروههایی که بیشتر در معرض خطر شناخته شدهاند، زنان و دختران، مقامها و کارمندان حکومت پیشین، اعضای نیروهای امنیتی پیشین، خبرنگاران و فعالان جامعه مدنی قرار دارند.
در یکی از موارد ثبتشده در این گزارش، یک مقام پیشین حکومت گفته است که حدود دو ماه پس از بازگشت به افغانستان در سال ۲۰۲۳، بازداشت شد و به مدت دو شب در یک خانه مورد شکنجه قرار گرفت.
به گفته او، شکنجه شامل لتوکوب با چوب و کیبل، غرقسازی مصنوعی و اجرای صحنه اعدام ساختگی بوده و در نتیجه آن پایش شکسته است.
همچنان، دیدهبان حقوق بشر در گزارشی که در مارچ ۲۰۲۵ نشر کرد، به روایت یک عضو پیشین نیروهای امنیتی حکومت جمهوری اشاره کرده است که پس از اخراج از پاکستان در نومبر ۲۰۲۳، در افغانستان بازداشت شد و دو ماه را در زندان سپری کرد.
او گفته است که در این مدت لتوکوب میشد و بارها به مرگ تهدید شده بود
