آسیبپذیری نظام بینالمللی با تشدید درگیری امریکا و ایران
شماری از آگاهان امور بینالملل میگویند که تشدید تقابل امریکا و اسرائیل با ایران نظام بینالمللی را بیش از پیش آسیبپذیر و پر مخاطره میسازد.
احمد سعیدی آگاه امور بینالمللی امروز. دوشنبه (۳ حمل) در صفحه اجتماعی اکس تحت عنوان پیامدهای تقابل بر سر تنگه هرمز نوشت: دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا ایران را ۴۸ ساعت وقت داده است که تنگه هرمز را باز کند و گفته است اگر ایران تنگه هرمز را باز نکند و در مقابل، ایالات متحده آمریکا زیرساختهای حیاتی ایران را مانند برق، گاز و تأسیسات انرژی را هدف قرار می دهد.
از سوی دیگر باقر قالیباف رئیس مجلس ایران گفته است اگر آمریکا دست به همچو عملی بزند ایران تمام تاسیسات انرژیکی آمریکا را در منطقه از بین خواهد برد و جهان با یک بحران کمسابقه و چندبُعدی روبهرو خواهد شد.
در عین حال، در سناریوی تشدید این تقابل، ایالات متحده آمریکا ممکن است پس از حملات به تأسیسات هستهای و زیرساختهای حیاتی، بهعنوان آخرین گزینه، به مداخله مستقیم از طریق اعزام نیروهای زمینی نیز بیندیشد؛ گزینهای پرهزینه و پیچیده که میتواند دامنه جنگ را بهگونه بیسابقه گسترش دهد.
نخست، بازار جهانی انرژی با شوک شدید مواجه میشود. کاهش عرضه نفت و گاز، قیمتها را بهگونه بیسابقه افزایش داده و بسیاری از کشورها را با کمبود انرژی روبهرو میسازد.
در این تقابل، اقتصاد جهانی دچار بیثباتی جدی خواهد شد. افزایش هزینهها، تورم گسترده و کاهش رشد اقتصادی، زندگی مردم در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار میدهد.
از نظر امنیتی، این تقابل میتواند بهسرعت از کنترل ایران، آمریکا و اسرائیل خارج شده و به یک درگیری گسترده در منطقه خلیج فارس تبدیل گردد؛ وضعیتی که پای بازیگران بیشتر را به میان کشیده و بیثباتی را تشدید میکند.
در بُعد انسانی، آسیب به زیرساختهای حیاتی، زندگی میلیونها انسان را مختل ساخته و زمینهساز بحرانهای انسانی، کمبود خدمات اساسی و افزایش مهاجرت خواهد شد.
همچنین، بستهشدن این گذرگاه مهم دریایی، تجارت جهانی را مختل کرده و زنجیره تأمین کالاها را با چالشهای جدی روبهرو میکند.
در سطح کلان، چنین بحرانی رقابت میان قدرتهای بزرگ را مانند روسيه، چین، آمریکا و اسرائیل تشدید کرده و نظام بینالملل را بیش از پیش آسیبپذیر و پر مخاطره میسازد.
در نتیجه باید گفت آنچه از سوی دونالد ترامپ مطرح شده، نه یک راهحل، بلکه جرقهای برای شعلهور شدن بحرانهایی عمیق و زنجیرهای در سطح منطقه و جهان است؛ بحرانی که مهار آن بهسادگی ممکن نبوده، دامنه پیامدهای آن میتواند سالها ادامه یابد و حتی اقتصاد ایالات متحده آمریکا را نیز با چالشهای جدی و فرسایشی روبهرو سازد.
احمد سعیدی
خبرگزاری رشد
