خیمه شببازی انتخابات ریاست جمهوری
روز چهارشنبه مصادف به ۲۱ سنبله سال روان، خانه حضرت صبغتالله مجددی یکی از رهبران جهادی و نخستین رییس جمهور حکومت اسلامی پس از حکومت فقید داکتر نجیبالله برای مقدم مهمانان سیاسی – جهادی افغانستان آذین یافته بود. مهمانان حضرت مجددی را مردان سیاسی مطرح افغانستان مانند رییس جمهور پیشین حامد کرزی، محمدحنیف اتمر مشاور قدرتمند امنیت ملی حکومت وحدت ملی که چندی قبل از قدرت کنار رفت، محمد محقق معاون دوم ریاست اجرایی حکومت وحدت ملی، یونس قانونی و کریم خلیلی معاونین رییس جمهور قبلی، داکتر رنگیندادفر سپنتا مشاور امنیت ملی حکومت حامد کرزی، رهبران حزب اسلامی شاخه حکمتیار، حزب محاذ ملی، حزب اسلامی شاخهی ارغندیوال، و تعدادی از وزیران حکومت حامد کرزی و شخصیتهای مطرح جهادی، تشکیل میداد.
صبغتالله مجددی یکی از مسنترین رهبران جهادی افغان به شمار میرود و در حلقات سیاسی کابل از ایشان به عنوان شخصیت جهادی میانهرو و طرفدار غرب نامبرده میشود که همواره مورد احترام بوده است. همین است که برای فیصلههای مهم سیاسی، قشر ایلیت افغان دور خوان آقای مجددی جمع میشوند.
روسیه بیا، امریکا بیرون شو!
حدس و رأیزنی در مورد قضایای کشور حرف معمول جوامع دموکراتیک است که هر از گاهی سیاسیون مملکت و اهل خبره به این مهم میپردازند. اما نشست نخبهگان طراز اول سیاست افغانستان و مخالفان رییس جمهور اشرف غنی در آستانه انتخابات پارلمانی و انتخابات ریاست جمهوری، قابل مکث و کنکاش بیشتر است. گمان میرود که جو انتخاباتی افغانستان آبستن یک تحول عظیم است. تحولی که ریشه در بازیهای منطقهای و جهانی دارد.
آنچه از این نشست در رسانههای اجتماعی درز کرد، بحث اصلی بازنگری پیمان امنیتی با امریکا و انتخابات ریاست جمهوری آینده بود. حامد کرزی که از انتخابات سال ۲۰۰۹ دل خوشی از امریکاییها ندارد همواره بر طبل دوری افغانستان از امریکا کوبیده و در ویدیویی که از نشست اخیر در رسانههای اجتماعی دست به دست میشود، آقای کرزی به یکی از رهبران حزب اسلامی شاخهی حکمتیار طعنه میدهد که «شما چگونه مجاهد هستید که با کفار پیمان میبندید…؟»
چنان که گزارش شده، آقای کرزی نخستین کسی بوده که بازنگری و در نهایت فسخ پیمان امنیتی با امریکا را مطرح کرده است. آقای کرزی خوب میداند که در صورت فسخ پیمان امنیتی با امریکا که بخش از پیمان راهبردی امریکا با افغانستان میباشد، حمایت واشنگتن از کابل قطع میشود و نیروهای امنیتی و دفاعی افغان بزرگترین حامیشان را از دست میدهند که شاید منجر به شکست استراتژیک در جبهات جنگ گردد.
آقای کرزی و همفکرانش با سیاست مخالفت با امریکا میخواهند در انتخابات آینده ریاست جمهوری افغانستان، رأی مردم را تحت شعار «نه به امریکا» به نفع خویش مدیریت و خلای حمایتی از نیروهای امنیتی را از کیسه کرملین پر بسازند. به باور نگارنده هدف اصلی نشست رهبران سیاسی افغان با محوریت کرزی در خانه مجددی برای شکلگیری یک ایتلاف ضد امریکایی بر محور روسیه و چین در انتخابات آیندهی ریاست جمهوری افغانستان تدویر یافته بود. مطرح کردن بازنگری و در نهایت فسخ پیمان امنیتی با امریکا پیام روشن این مجمع سیاسی به واشنگتن و متحدین امریکا در کابل بود. با آن که همه میدانیم که با لغو پیمان امنیتی با امریکا گزینهی دیگری برای حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان حد اقل در شرایط کنونی وجود ندارد.
دو مثلث انتخاباتی
پر معلوم است که انتخابات آینده ریاست جمهوری افغانستان شدیداْ زیر سایه روابط منطقهای و بینالمللی انجام خواهد شد. از جبههگیریها و دید و وادیدهای رهبران سیاسی افغان چنین نتیجه میتوان گرفت که دو مثلث برای انتخابات ریاست جمهوری پی شرو در حال شکل گرفتن است. مثلث مسکو، حامد کرزی و مجاهدین طرد شده از قدرت و اضلاع مثلث دوم عبارتاند از واشنگتن، اشرف غنی و طالبان.
سوال این است که تکت انتخاباتی مطلوب کرزی با چه کسی به میدان انتخابات خواهد آمد؟ از افرادی چون حضرتعمر زاخیلوال سفیر افغانستان در پاکستان، عمر داوودزی آخرین وزیر داخله حکومت حامد کرزی، رحمتالله نبیل و اسدالله خالد رییسان پیشین امنیت ملی کشور به عنوان نامزدان احتمالی کمپ کرزی نامبرده میشد. اما اخیراْ با پیوستن حنیف اتمر به کمپ حامد کرزی، گمانهزنیها از قرار گرفتن حنیف اتمر در رأس تکت انتخاباتی مطلوب کرزی شایع شده است.
گفته میشود که محمدحنیف اتمر مشاور پیشین اشرف غنی نامزد مورد توافق کرزی و حواریون جهادیاش باشد. گر چند هوای آشفته سیاست افغانستان هر گونه پیشفرضها و پیشبینیها را به چالش میکشد اما به نظر میرسد محمدحنیف اتمر که از او به عنوان استراتژیست ارگ نام برده میشد اکنون توانسته با صفشکنی در دربار کرزی رقبای احتمالیاش در آن تیم را یک به یک عقب بزند و در صدر لیست کمپ کرزی قرار گیرد. تفکر پنهان نهفته در پیشیگرفتن اتمر از دیگران در تیم کرزی این است که او سیاستگر پراگماتیک و آیندهنگر با شبکهی گسترده داخلی و خارجی است که با این مهارت توانسته حمایت داخلی، کشورهای منطقه و نیم نگاه غرب به خصوص امریکا را نیز به خود جلب کند.
با قوتگیری کمپ حامد کرزی، امریکاییها نیز باید محاسباتشان را داشته باشند. شاید استراتژیستها در اتاقهای فکر امریکا گزینههای اشرف غنی، محمدحنیف اتمر و مجمع کرزی را یک به یک مورد غور قرار دهند و احتمال پیروزی هر کدام را بسنجند. در کابل نیز، حواریون کرزی از کارت پیمان امنیتی با امریکا استفاده میکنند. آنها مجبور اند با مطرح کردن فسخ پیمان امنیتی با امریکا، از یکطرف مسکو را به خود مرعوب سازند و در بد حادثه با به چالش کشیدن امریکاییها، واشنگتن را ملزم به حمایت ایتلاف حلقه کرزی در انتخابات ریاست جمهوری کشور کنند.
اشرف غنی پیروز خواهد شد؟
با آن که چانس برنده شدن اشرف غنی در انتخابات آینده پس از آن که مردان قدرتمندی مانند حنیف اتمر مشاور امنیت ملی، اکلیل حکیمی وزیر پیشین مالیه، سلیمان کاکر معاون اول شورای امنیت ملی پشت او را خالی کردند دیگر بعید به نظر میرسد مگر این که معجزه سیاست کاری کند که کشتی لرزان اشرف غنی را به منزل مقصود برساند. معجزاتی که میتواند پیروزی غنی را در انتخابات آینده محک بزند عبارت اند از کشیدهگی و گسست در تیم حواریون کرزی، حمایت بیقید و شرط غرب خصوصاً امریکا از اشرف غنی و پیروزی روند گفتوگوهای صلح با طالبان. بگومگوها از دیدار دولت امریکا با هیأت طالبان در امارات متحده عربی و قطر و حرف و حدیثها از ادامه گفتوگوها میرساند که امریکا برای تضعیف ایتلاف مسکو – کرزی، روند مذاکرات صلح را قبل از انتخابات ریاست جمهوری این کشور به نتیجه مطلوب برای طرفین میرساند تا در آینده با داشتن طالبان در کنار اشرف غنی، رای مناطق تحت تسلط طالبان و هواخواهان آنها را به صندوق ایشان بریزند. اگر مذاکرات صلح با طالبان به یک نتیجه مطلوب رسید، مردم نیز از تکت انتخاباتی اشرف غنی حمایت خواهند کرد.
خواست مردم چیست؟
طرف دیگر سکه سیاست افغانستان مردم قرار دارد. مردمی که از انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۴ دل خوش ندارند. افغانها بر شفافیت انتخابات تاکید دارند و از طرف دیگر نمیخواهند با رای آنها معامله صورت گیرد و نتیجه انتخابات با مداخله بیگانهگان اعلان گردد.
باور نگارنده این است که سیاسیون و تکتهای انتخاباتی پله خارجی ترازوی انتخابات را سنگین و پله مردم را سبک نکنند. به رأی و انتخاب مردم احترام بگذارند و جو موجود را بیشتر از این متاثر از رقابتهای سیاسی جهانی و منطقهای نسازند. چون صفبندیهای ناشیانه که زمینه مداخله قطبهای قدرت جهانی را به افغانستان فراهم میسازد به نفع مملکت و مردم نمیباشد. بارها سیاستهای خام و عاقبت نیندیشانهی سیاسیونٍ افغان سبب شده که کشور تا سقوط در منجلاب به پیش برود و در نهایت سیاسیون مذکور خود سر و صدا راه میاندازند که مداخله بیرونیها نمیگذارد تا ما کشورمان را آباد سازیم.
نویسنده: نصیراحمد ترهکی، دانش پژوه مطالعات دفاعی و راهبردی
