سرور دانش؛ معاون دوم رئیس جمهور در بیانیه ای در کنفرانس ملی مدافعان حقوق بشر گفته است که دشمن قلب دموکراسی، حاکمیت قانون، انتخابات، آزادی بیان و حقوق بشر را نشانه گرفته است.
متن بیانیه:”
بیانیه استاد سرور دانش معاون دوم رئیس جمهور در کنفرانس ملی مدافعان حقوق بشر (کابل- هوتل سرینا- ۴ جدی ۱۳۹۹ ش)
﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾
داکتر سیما سمر رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر، بانو شهرزاد اکبر رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر، معینان وزارت عدلیه و لوی سارنوالی، جناب رفیعی رئیس اجرایی مجتمع جامعه مدنی و رئیس کمیته مدافعین حقوق بشر، رؤسا و نمایندگان ادارات دولتی و مدنی و بین المللی، نماینده محترم یوناما، نماینده محترم اتحادیه اروپا، رسانه ها و خبرنگاران محترم، مهمانان گرامی، خانم ها و آقایان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.
در ابتدا تشکر می کنم از کمیته مدافعان حقوق بشر که کنفرانس مهم و ارزشمند ملی مدافعان حقوق بشر را برگزار کرده اند. به همه شخصیت ها و مهمانان عالیقدر نیز خیر مقدم می گویم. امیدوارم این کنفرانس زمینه مناسبی را فراهم کند برای فعالیت های مؤثرتر کمیسیون مشترک حفاظت از مدافعین حقوق بشر. همچنین در آغاز درود می فرستم به روان پاک همه شهدای راه عدالت و آزادی، قربانیان خانواده حقوق بشری، جامعه مدنی و رسانه ای افغانستان و همه شهدای حوادث اخیر در سرتاسر کشور.
حضار گرامی!
امروز در شرایط بسیار حساس و خطیری قرار داریم. دشمن قلب دموکراسی، حاکمیت قانون، انتخابات، آزادی بیان و حقوق بشر را نشانه گرفته است. قضات و سارنوالان، روزنامه نگاران، زنان، فعالین انتخاباتی، وکلای پارلمان و شورای ولایتی و مدافعان حقوق بشر، مورد حملات تروریستی قرار می گیرند. در این اواخر تعدادی از خبرنگاران مرد و زن به شهادت رسیدند و مهم تر از همه شهادت شادروان یوسف رشید رئیس اجرائیه بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان در حادثه تروریستی دیروز بود که همه مردم افغانستان را متأثر ساخت. شهادت ایشان را به همه مردم و بستگان و همفکران ایشان تسلیت می گویم. شهید رشید را از نزدیک می شناختم. مردی استوار، متین، فهیم، بردبار، وطن دوست و مبارز پرتلاش در راه تحکیم بنیادهای دموکراسی و آزادی بود. شهید یوسف رشید صدای مدنیت، صدای دموکراسی و صدای انتخابات و مردم سالاری افغانستان بود. ترور ناجوانمردانه او نشان می دهد که شخصیت های روشنفکر و ملی و تأثیر گذار آماج حملات دشمنان قرار می گیرند تا آنان به خیال خام خود استوانه های محکم دموکراسی و آزادی را بشکنند. اما دشمن باید بداند که در افغانستان نوین، دموکراسی، حقوق بشر و آزادی بیان نهادینه شده است. ما نهادهای مستحکم و استواری داریم که با ترور و کشتن افراد متزلزل نمی شود و راه مبارزان راه عدالت و آزادی همچنان ادامه دارد.
اما در عین حال این وضعیت دشوار می طلبد که همه ما به وظایف خود به طور درست عمل کنیم. من قبل از هر چیز دیگر از همکاران خود در دولت و مخصوصا نیروهای امنیتی و دفاعی کشور جدا می خواهم که باید از همه توان خود برای تأمین امنیت شهروندان کار بگیریم و واقعا کمتر حرف بزنیم و بیشتر عمل کنیم و تدابیر و اقدامات عملی خود را چند برابر بسازیم و همچنین همه ما در هر موقعیتی که هستیم به شمول همه نهادهای دولتی و غیر دولتی و احزاب سیاسی و نهادهای مدنی و همه کسانی که در زیر چتر جمهوریت و نظام سیاسی و قانون اساسی کشور به سر می بریم، باید از هر جهت صفوف خود را فشرده تر بسازیم و تسلیم جنگ روانی دشمن نشویم. دشمن همه نظام و همه ارزش ها و دستاوردهای ۲۰ سال اخیر را هدف قرار داده است. هدف اصلی دشمن این است که اول در میان مردم موجی از رعب و وحشت و ناامیدی خلق کند و در مرحله دوم بین همه ما و بین دولت و مردم فاصله و تفرقه ایجاد نماید و ما را به جان همدیگر بیندازد و سوم این که در میز مذاکره امتیاز بگیرد و یا پروسه صلح را به بن بست بکشاند.
در چنین حالتی ما نباید اجازه دهیم که دشمن برای رسیدن به این اهدف شوم موفق شود. متأسفانه ما گاهی عمق توطئه ها را درست درک نمی کنیم و در رقابت های منفی سیاسی غرق هستیم و گاهی در شبکه های اجتماعی و رسانه ها فضا را تیره و تار می سازیم. برخی از افراد در هر حادثه تروریستی با اولین سؤال، حکومت و نیروهای امنیتی و دفاعی را نشانه می روند. درست است که حکومت مسئول اصلی تأمین امنیت هستند اما نباید به گونه ای برخورد شود که دشمن اصلی که به صورت پیوسته این همه فاجعه خلق می کند به فراموشی گرفته شود. برخی دیگر هم به صورت دوامدار به دامن زدن اختلافات و تفرقه بین قوای سه گانه دولت و تضعیف ارکان دولت مشغول هستند و آنان را علیه یکدیگر تحریک می کنند. ما باید بدانیم که در طول این ۲۰ سال دستاوردهای بسیار ارزشمندی داشته ایم و مکلف به حفظ آن ها هستیم.
رسانه های ما در کنار اطلاع رسانی باید به مردم امید و اعتماد هم ایجاد کنند و همه مردم و نیروهای سیاسی را به وحدت و همپذیری و همبستگی دعوت کنند. مردم ما و رسانه ها و نهادهای مدنی و سیاسیون و احزاب سیاسی همگی باید یکصدا بر ضد دشمنان تروریست دست به کار شوند و بر حامیان تروریستان فشار بیاورند و از مجامع بین المللی بخواهند که دولت افغانستان را در مبارزه با تروریزم خون آشام کمک کنند. ما باید از آزادی بیان برای حفظ و تقویت آزادی بیان استفاده کنیم و نباید با تضعیف روحیه خودی و تقویت روحیه دشمنان آزادی بیان، زمینه را برای تضعیف آزادی بیان فراهم بسازیم.
حضار گرامی!
موضوع مهم دیگر ما در شرایط حاضر، مسأله حمایت از حقوق بشر و حمایت از مدافعان حقوق بشر است. در این رابطه اولین نکته ای که باید برای همه ما واضح باشد این است که مدافعان حقوق بشر چه کسانی هستند؟ برخی شاید بر این باور باشند که مدافعان حقوق بشر کسانی هستند که در نهادهای رسمی حقوق بشری به عنوان کارمند فعالیت دارند مثل کمیسون مستقل حقوق بشر یا نهادهای مدنی ای که به نام حقوق بشر هستند. این تلقی کاملا نادرست است و اگر این تلقی درست باشد، تعداد مدافعان حقوق بشر هم بسیار اندک و منحصر به کارمندان رسمی چند نهاد مشخص خواهد شد که محافظت از آنان هم نگرانی زیادی در پی نخواهد داشت چون تأمین مصونیت و امنیت آنان چندان دشوار نخواهد بود.
حقیقت این است که مدافعان حقوق بشر همه کسانی هستند که کارشان ماهیت حقوق بشری دارد، هرچند کارمند رسمی هیچ نهاد رسمی حقوق بشری هم نباشند. به عنوان مثال وکلای مدافعی که در دوسیه های نقض حقوق بشر از قربانیان حقوق بشر دفاع می کنند یا استادی که حقوق بشر را تدریس می کند و یا کسانی که برای تأمین حقوق زنان و کودکان و پناهندگان تلاش می کنند و یا کسانی که برای امحای فقر و کمک به مهاجران و بیجا شدگان و قربانیان جنگ فعالیت می کنند، همگی مدافعان حقوق بشر هستند. همچنین روزنامه نگاران گرچه روزنامه نگاری در ذات خود فعالیت حقوق بشر محسوب نمی شود اما بسیاری از خبرنگاران از وقایع نقض حقوق بشر گزارش تهیه می کنند و در این صورت مدافع حقوق بشر محسوب می شوند. بنا بر این لازم نیست مدافع حقوق بشر کسی باشد که حتما در نهاد رسمی حقوق بشری کار کند و یا اداره محل کار او رسما نام حقوق بشر را داشته باشد.
با چنین تفسیری از مفهوم مدافع حقوق بشر، باید گفت که گروه ها و افراد زیادی در کشور ما هستند که جزء مدافعان حقوق بشر شمرده می شوند و لازم است که برای محافظت و مصونیت همه آنان تدابیر خاصی اتخاذ گردد.
چنان که همه شما می دانید در مورد حفاظت از مدافعان حقوق بشر، بیانیه سازمان ملل متحد در ۹ دسامبر ۱۹۹۸ که به عنوان اعلامیه مدافعان حقوق بشر شناخته شد یک نقطه عطف برای حمایت از مدافعان حقوق بشر محسوب می شود. پس از تصویب این اعلامیه در سال ۱۹۹۸، ابتکارات و اقدامات زیادی در سطح بینالمللی و منطقه ای برای افزایش حمایت از مدافعان حقوق بشر صورت گرفت.
همانطوری که چند روز پیش در مراسم افتتاحیه کمیسیون مشترک گفتم، حقوق مدافعین حقوق بشر تنها به مسایل امنیتی و حفاظتی هم خلاصه نمی شود، بلکه ساحه وسیعی را در بر می گیرد. مهم ترین حقوقی که اعلامیه ۱۹۹۸ برای مدافعان بر می شمارد عبارتند از:
- حق بر ترویج و حمایت از حقوق بشر در سطح ملی و بین المللی.
- حق بر تشکیل انجمن و سازمان های غیر دولتی برای دفاع از موضوعات مختلف حقوق بشری.
- حق بر تشکیل اجتماعات و گردهمایی های مسالمت آمیز.
- حق بر کسب و انتشار اطلاعات راجع به مسائل حقوق بشر یا نقض آن.
- حق بر انتقاد از قوانین و رویه های اجرایی و قضایی دولت ها و ارائه پیشنهادات سازنده جهت اصلاح آن قوانین و سیاست ها برای بهبود وضعیت حقوق بشر.
- حق برخورداری از حمایت های دولتی در تأمین امنیت در حین فعالیت های حقوق بشری و تضمین آزادی پس از آن.
اما بدون شک حق ششم یعنی تأمین مصونیت و امنیت مخصوصا در شرایط جنگ و خشونت در کشورها مهم ترین حقی است که باید به آن توجه شود و خوشبختانه در افغانستان نیز علی رغم همه مشکلات، کمیسیون مشترک حافظت از مدافعین حقوق بشر با فرمان شماره ۱۲۰ مؤرخ ۱۰/۹/۱۳۹۹ رئیس جمهور ایجاد گردید.
من از این فرصت استفاده کرده از همه کسانی که برای ایجاد این کمیسیون تلاش کردند تشکر می کنم مخصوصا از سازمان عفو بین الملل، کمیته مدافعین حقوق بشر افغانستان، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و سایر نهادهای ملی و بین المللی که در این رابطه از چند سال بدین سو موضوع را تعقیب کردند. ما چند روز پیش مراسم افتتاحیه این کمیسیون را برگزار کردیم و دو روز بعد اولین جلسه کاری آن را برگزار خواهیم کرد. همه ما می دانیم که در این راه، مسیر دشوار و پرپیچ و خمی در پیش رو داریم اما مصمم هستیم که با اراده راسخ و به کمک همدیگر این حرکتی را که آغاز شده ادامه دهیم.
حضار گرامی!
موضوع مهم دیگر مسأله صلح و حقوق بشر است. همه شما اطلاع دارید که گروه طالبان در آجندای مذاکره دوحه برای هر موضوع یک قید اسلامی را اضافه کرده اند مثل نظام اسلامی، شورای اسلامی، آزادی بیان در مطابقت با اصول اسلامی و حقوق زنان در مطابقت با اصول اسلامی و حقوق بشر اسلامی و مانند آن.
بدون شک همه مردم افغانستان مسلمان هستند و به ارزش های اسلامی و دینی پایبند هستند و نظام سیاسی و قانون اساسی ما هم هیچ نوع مغایرتی با اصول و ارزش ها و اعتقادات و احکام دین اسلام ندارد و ما حاضریم که در مورد ماده به ماده قانون اساسی افغانستان و عدم مغایرت آن با اسلام بحث کنیم. با صرف ادعا نمی توان یک نظام و یک قانون اساسی را غیر اسلامی خواند. باید دلایل شنیده شود. در افغانستان مطابق به ماده سوم قانون اساسی «هیچ قانونی نمی تواند مغایر معتقدات و احکام دین مقدس اسلام باشد» و این مهم ترین ضمانت برای اسلامی بودن نظام است.
آنان گاهی موضوع تاریخی اهل حل و عقد را در تعیین زمامدار و نظام سیاسی مطرح می کنند. اول این که اهل و عقد یک مسأله تاریخی و عرفی و مطابق با شرایط و محیط ۱۴ قرن پیش بود که در آن زمان انتخابات عمومی نه ممکن بود و نه برای آن سازوکاری تعریف شده بود و دوم این که اهل حل و عقد از نگاه مفهوم عبارتند از کسانی که می توانند در مسایل عمومی تصمیم بگیرند و در شرایط امروز دنیا چه اهل حل و عقدی مهم تر و مؤثرتر و بهتر از خود مردم می توان پیدا کرد. یعنی عامه مردم امروز خود اهل حل و عقدِ سرنوشت خود هستند که از طریق رأی گیری عمومی و یا همه پرسی و رفراندوم در مسایل مهم ملی به شمول تعیین رئیس جمهور تصمیم می گیرند و یا نمایندگان خود را در قالب شوراها و پارلمان ها انتخاب می کنند. از نگاه اسلام مردم حاکم بر سرنوشت خویش هستند و این شایستگی را خدا به انسان داده است. ما نباید اکثریت مردم را جاهل و احمق فکر کنیم و به رأی آنان احترام نگذاریم و خود را برتر و شایسته تر از آنان بدانیم و بخواهیم جای آنان تصمیم بگیریم. مردم خود اهل حل و عقد هستند.
البته این بحث تفصیلات بیشتری دارد و باید اضافه کنم که اگر هم کسی موافق نباشد با این سخن که مردم خود اهل حل و عقد هستند، باید گفت که شوراهای ملی و ولایتی و لویه جرگه می تواند نمونه و مصداق بارز اهل حل و عقد باشد. طبق این نظر اهل حل و عقد باید کسانی باشند که از مردم نمایندگی کنند و با رضایت مردم انتخاب شده باشند. پارلمان های منتخب مردم از این خصوصیت برخوردار هستند که به نمایندگی از مردم می توانند قانون وضع کنند و در مسایل مهم ملی تصمیم بگیرند. اما اهل حل و عقد خود خوانده و انتصابی در دنیای امروز و در هیچ کشور اسلامی دیگر هم زمینه پذیرش ندارد.
همچنین در مورد حقوق بشر نیز باید گفت که اصول حقوق بشر هیچ گونه مغایرت و تضادی با تعالیم دینی ندارد و تنها در برخی از مسایل تفاوت بسیار اندکی وجود دارد که نمی تواند حقوق بشر را مغایر ارزش های دینی نشان دهد. در حقیقت اسلام از آن مکتب های انسانی و مترقی ای است که خود بنیانگذار حقوق بشر است. کرامت ذاتی انسان از آن ارزش هایی است که در قرآن به صراحت مطرح شده است. همه حقوق بشر برای همه بشر دو اصل اساسی و کلیدی جهانی است که با اصول اسلام مطابقت دارد. گروه طالبان و هیچ گروهی دیگر حق ندارد و نباید قرائت و برداشت خود از اسلام را به نام اسلام یا حقوق بشر اسلامی معرفی کند. افغانستان تنها کشور اسلامی نیست. ما ۵۵ کشور عضو سازمان همکاری های اسلامی داریم و هزاران دانشمند و فقیه و مجتهد و حقوقدان در جهان اسلام داریم که در مقایسه با آنان، ملاهای طالب، از نگاه ظرفیت علمی و فهم و درک و عمق مطالعات و تحقیقات در علوم اسلامی در سطح بسیار نازلی هستند و به هیچ صورت صلاحیت اظهار نظر یا فتوا در مسایل مهم دینی را ندارند.
امروز علمای بزرگ در دنیای اسلام از قطر و کویت گرفته تا مراکش و مصر و تا عراق و لبنان و ایران و اندونیزیا، موضوعات مربوط به شورا، بیعت، انتخابات، جمهوریت، حقوق بشر و نقش اراده مردم در تعیین نظام سیاسی و انتخاب زمامدار را در طول قرن ها به تفصیل و در ده ها کتاب و مقاله مورد بحث و تحقیق قرار داده اند و هیچ جای شک و تردید و ابهامی باقی نگذاشته اند تا امروز طالبان بیایند برای ما احکام شریعت و نظام سیاسی اسلام را درس بدهند و همه علمای جهان اسلام را بیگانه از اسلام و یا نادان و بی سواد بپندارند. امروز علمای جهان اسلام از اندونیزیا و مالیزیا گرفته تا قطر و کویت و الازهر مصر و سایر کشورها جنگ طالبان را یک جنگ نامشروع و حرام و مغایر با قرآن و سنت و مسلمان کشی اعلام کرده اند.
بنا بر این با قاطعیت باید گفت که حفظ نظام سیاسی و قانون اساسی و حقوق بشر به شمول حقوق زنان و اقلیت ها و قربانیان جنگ از اصول اساسی و غیر قابل معامله دولت افغانستان است. ما از پروسه صلح و از هیأت مذاکره صلح جمهوری اسلامی افغانستان با قاطعیت و جدیت حمایت می کنیم و به هیچ صورت طرفدار قطع مذاکرات و یا تأخیر آن نیستیم و حسن نیت خود را برای ایجاد فضای اعتماد با رها ساختن هزاران زندانی طالب نشان داده ایم، در حالی که گروه طالبان بر خلاف موافقتنامه خود با آمریکا، هنوز هم بر تشدید خشونت پافشاری دارند و برای جنگ های وسیعتر آمادگی می گیرند و هیچ نشانه ای از قطع رابطه آنان با سایر گروه های تروریستی هم دیده نمی شود.
ما امیدواریم که گروه طالبان با شعارهای میان تهی و متصلبانه مانع پیشرفت پروسه صلح نشود و با شروع دور دوم مذاکرات هم آجندای مذاکرات مورد توافق قرار گیرد و هم در اولین فرصت آتش بس عمومی به اجرا گذاشته شود تا مردم افغانستان به آینده صلح امیدوار شوند و همگی از آن حمایت کنند.
به امید برقراری صلح پایدار و با نثار درود بی پایان به روان همه شهدای کشور.
تشکر از توجه شما
السلام علیکم و رحمت الله
لینک کوتاه
گزارشگر امید میرزاده
