گفتوگو نکردن یکبار در کنفرانس بن تجربه شد. طالبان در آن نشست جایی نداشت و منجر به ۲۰ سال جنگ دوباره در افغانستان شد.
پنج سال پیش طالبان همان اشتباه را، اینبار با تکبر بیشتر، تکرار کرد و تصور کرد که دیگر نیازی به گفتوگو و شریککردن دیگران در قدرت ندارد.
همه ما میدانیم افغانستان امروز به سمت خوبی روان نیست و جنگ داخلی اصلا دور از تصور نیست.
مشکل اصلی این است که حذف مخالف، مخالف را از میان نمیبرد.
حتا اگر گروه طالبان هم از میان برود، بهخودیخود پایان خشونت در افغانستان نیست.
افغانستان کشوری یکدست نیست و هیچوقت هم نبوده است. کشورهای زیادی با تفاوتهای عمیق قومی، مذهبی و زبانی زندگی مشترک ساختهاند. لبنان با مسلمانان و مسیحیانش، ایران با فارس، کرد، بلوچ، آذری، عرب و لر، هند با صدها قوم، زبان و مذهب و سوییس با چند زبان و فرهنگ متفاوت.
طالب بهتنهایی نمیتواند برای همیشه بر این کشور حکومت کند. جهادی، تکنوکرات، جمهوریخواه، یا هر جریان دیگری هم نمیتواند.
افغانستان چارهای جز گفتوگو، تفاهم و پذیرفتن یکدیگر ندارد.
