به گزارش خبرگزاری رشد؛مجمع نوبل در انستیتوت کارولینسکا در سویدن روز دوشنبه، ۱۳ میزان، اعلام کرد که این سه دانشمند به‌دلیل پژوهش‌هایی که امکان کنترول فعالیت سلول‌های عصبی با استفاده از نور را فراهم کرده است، برنده نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۲۰۲۶ شده‌اند.
اپتوژنتیک روشی است که به پژوهشگران اجازه می‌دهد فعالیت سلول‌های عصبی مشخص را در مغز زنده با تاباندن نور فعال یا غیرفعال کنند. این روش در آزمایشگاه‌های سراسر جهان برای مطالعه عملکرد مغز و بررسی ارتباط فعالیت نورون‌ها با رفتار، احساسات و حافظه استفاده می‌شود.
پیتر هگمان و گئورگ ناگل در دهه ۱۹۹۰ روی پروتین‌های حساس به نور در جلبک‌ها تحقیق کردند. پژوهش‌های آنان به شناسایی «چنل‌رودوپسین» انجامید؛ پروتینی که با دریافت نور می‌تواند جریان یون‌ها را از غشای سلول عبور دهد و فعالیت الکتریکی آن را تغییر دهد.
کارل دیسراث بعدتر این یافته‌ها را در علوم اعصاب به کار گرفت و نشان داد که می‌توان نورون‌ها را به‌گونه‌ای دستکاری کرد که به نور پاسخ دهند. این تحقیقات به توسعه اپتوژنتیک به‌عنوان ابزاری دقیق برای مطالعه مدارهای عصبی و عملکرد مغز انجامید.
اهمیت این روش در آن است که دانشمندان می‌توانند فعالیت یک گروه مشخص از نورون‌ها را در زمان مشخص کنترول کنند و بررسی کنند که این فعالیت چه تأثیری بر رفتار یا واکنش‌های مغز دارد.
این دستاوردها در کنار تحقیقات بنیادی، زمینه استفاده‌های درمانی را نیز فراهم کرده است. پژوهشگران از این دانش در تلاش‌های بالینی برای بازگرداندن بینایی در برخی بیماران مبتلا به «رتینیت پیگمنتوزا» استفاده کرده‌اند و کاربردهای آن برای بهبود شنوایی و فناوری‌های مرتبط با کاشت حلزون گوش نیز در حال بررسی است.
دیسراث، دانشمند علوم اعصاب در دانشگاه استنفورد در امریکا، شهروند امریکاست. هگمان و ناگل دانشمندان آلمانی هستند. این سه برنده جایزه نقدی ۱۲ میلیون کرون سویدن را به‌طور مشترک دریافت خواهند کرد.
جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی نخستین جایزه از مجموعه جوایز نوبل در سال ۲۰۲۶ است و برندگان بخش‌های دیگر در روزهای آینده اعلام خواهند شد.
اپتوژنتیک به پژوهشگران امکان می‌دهد فعالیت نورون‌های مشخص را با نور کنترول کنند و از این روش برای مطالعه دقیق‌تر عملکرد مغز استفاده شود.
اعطای نوبل پزشکی ۲۰۲۶ به این سه دانشمند، اهمیت روش‌هایی را برجسته می‌کند که امکان کنترول و مطالعه دقیق فعالیت نورون‌ها با استفاده از نور را فراهم کرده‌اند.
