به گزارش خبرگزاری رشد؛ سازمان ملل متحد امروز، سهشنبه ۱۵ سپتامبر، روز جهانی دموکراسی را با تأکید بر مشارکت عمومی، گفتوگو، حقوق بشر و حاکمیت قانون گرامی میدارد؛ موضوعی که در افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، با چالشهای جدی روبهرو است.
انتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیامی به مناسبت این روز گفته است که دموکراسی تنها به برگزاری انتخابات محدود نمیشود، بلکه روندی روزمره برای تأمین حقوق بشر، حاکمیت قانون و مشارکت معنادار مردم در زندگی مدنی و سیاسی است.
او گفته است: دموکراسی چیزی فراتر از انتخابات است. دموکراسی یک روند روزمره برای تأمین حقوق بشر، حاکمیت قانون و مشارکت معنادار همه مردم در زندگی مدنی و سیاسی است.
گوترش همچنین با اشاره به افزایش شکافها، گسترش درگیریها و کاهش اعتماد میان شهروندان و حکومتها، بر اهمیت گفتوگو و همکاری تأکید کرده است.
او افزوده است: هر بار که گفتوگو را به جای تفرقه و همکاری را به جای تقابل انتخاب میکنیم، دموکراسی را تقویت میکنیم.
افغانستان پس از فروپاشی نظام جمهوری و بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، تاکنون انتخابات سراسری برگزار نکرده است. طالبان همچنین فعالیت احزاب سیاسی را ممنوع کرده و نظام انتخاباتی جدیدی ایجاد نکردهاند.
در همین حال، زنان از بخش بزرگی از عرصههای سیاسی و عمومی کنار گذاشته شدهاند و با محدودیتهای گسترده در زمینه آموزش، کار و مشارکت اجتماعی و سیاسی روبهرو هستند.
بر اساس متن، افغانستان در ارزیابیهای بینالمللی دموکراسی و آزادیهای سیاسی نیز در پایینترین ردهها قرار دارد. در شاخص دموکراسی ۲۰۲۵ واحد اطلاعات اکونومیست، افغانستان در میان ۱۶۷ کشور و قلمرو در جایگاه آخر قرار گرفته است. فریدم هاوس نیز افغانستان را در شمار کشورهای «غیرآزاد» قرار داده است.
طالبان فعالیت خود را بر اساس قوانین اسلامی توصیف کرده و درخواستها برای بازگشت به نظام سیاسی و انتخاباتی دوره جمهوری را نپذیرفتهاند. در مقابل، شماری از چهرهها و جریانهای سیاسی مخالف طالبان خواستار ایجاد یک روند سیاسی فراگیر شدهاند که در آن مردم افغانستان در تعیین آینده سیاسی کشور نقش داشته باشند.
طالبان پس از تصرف کابل در اگست ۲۰۲۱، ساختار سیاسی دوره جمهوری را کنار گذاشتند. از آن زمان، حکومت این گروه بدون برگزاری انتخابات سراسری اداره شده و روند سیاسی فراگیر و چگونگی مشارکت جریانهای سیاسی و اجتماعی در آینده افغانستان همچنان یکی از موضوعات مورد بحث سازمان ملل متحد و جامعه جهانی است.
مطرحشدن وضعیت افغانستان در روز جهانی دموکراسی، نشان میدهد که مسئله مشارکت سیاسی و فراگیری همچنان یکی از محورهای مهم نگاه جامعه جهانی به حکومت طالبان است. نبود انتخابات و محدودشدن فعالیت سیاسی، فاصله افغانستان با الگوهای معمول مشارکت سیاسی را افزایش داده است.
در عین حال، تأکید گوترش بر گفتوگو و مشارکت نشان میدهد که سازمان ملل تنها انتخابات را معیار دموکراسی نمیداند، بلکه فراگیری سیاسی، حقوق شهروندی و امکان مشارکت گروههای مختلف جامعه را نیز بخش مهمی از یک نظام پاسخگو تلقی میکند.
