ویدیوی تازه القاعده؛ حمزه بنلادن پس از سالها در کانون توجه قرار گرفت
شاخه رسانهای القاعده، السحاب، همزمان با بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر، ویدیویی حدود ۵۲ دقیقهای با عنوان «ربع قرن پس از حملات ۱۱ سپتامبر» منتشر کرده که در آن تصاویری از فردی معرفیشده بهعنوان حمزه بنلادن، پسر اسامه بنلادن، دیده میشود؛ موضوعی که درباره سرنوشت و نقش او در القاعده پرسشهای تازهای ایجاد کرده است.
به گزارش خبرگزاری رشد؛ شاخه رسانهای القاعده، السحاب، در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ ویدیویی حدود ۵۲ دقیقهای را با عنوان «ربع قرن پس از حملات ۱۱ سپتامبر» منتشر کرده است. این ویدیو همزمان با بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر در امریکا منتشر شده و بخش عمده آن به بازخوانی تبلیغاتی رویدادهای مرتبط با القاعده و میراث اسامه بنلادن اختصاص دارد.
مهمترین بخش این ویدیو، نمایش تصاویری از فردی است که در گزارشهای منتشرشده بهعنوان حمزه بنلادن، پسر اسامه بنلادن و از چهرههای مطرح این شبکه، معرفی شده است. گزارشها میگویند این تصاویر در چند بخش ویدیو ظاهر میشود و او در حالی دیده میشود که لباس سفید بر تن دارد و در کنار دیواری گِلی نشسته و یک سلاح نیز در نزدیکی او قرار دارد.
انتشار این تصاویر به دلیل گزارشهای پیشین درباره کشتهشدن حمزه بنلادن اهمیت ویژهای پیدا کرده است. رسانههای امریکایی در سال ۲۰۱۹ گزارش داده بودند که او در جریان یک عملیات ضدتروریسم امریکا در منطقه مرزی افغانستان و پاکستان کشته شده است، اما دولت امریکا جزئیات کاملی درباره زمان و محل این عملیات منتشر نکرد و القاعده نیز مرگ او را بهصورت رسمی تأیید نکرده است.
حمزه بنلادن پیش از انتشار گزارشهای مربوط به مرگش، بهعنوان یکی از چهرههای مهم نسل جدید القاعده شناخته میشد و از او بهعنوان یکی از گزینههای احتمالی برای ادامه میراث پدرش نام برده میشد. امریکا در فبروری ۲۰۱۹ برای دریافت اطلاعاتی که به شناسایی یا بازداشت او منجر شود، یک میلیون دالر جایزه تعیین کرده بود.
بر اساس گزارشهای منتشرشده درباره ویدیوی جدید، السحاب علاوه بر تصاویر حمزه بنلادن، از تصاویر و مطالب مربوط به اسامه بنلادن و ایمن الظواهری، رهبر پیشین القاعده، نیز استفاده کرده است. برخی گزارشها این تولید را تلاشی برای پیوند دادن میراث تاریخی القاعده با رهبری کنونی این شبکه و جلب نسل جدید هواداران آن ارزیابی کردهاند.
گزارشهای تحلیلی همچنین اشاره کردهاند که ویدیو تنها به حملات ۱۱ سپتامبر محدود نیست و در بخشهایی از آن به عملیاتها و فعالیتهای مرتبط با شاخهها و شبکههای القاعده در سالهای بعد نیز پرداخته شده است. از جمله، در آغاز ویدیو تصاویری مرتبط با حمله سال ۲۰۱۴ به تأسیسات نیروی دریایی پاکستان در کراچی دیده میشود.
حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ توسط ۱۹ هواپیماربا انجام شد و در نتیجه آن نزدیک به سه هزار نفر کشته شدند. این حملات نقطه عطفی در سیاست امنیتی و خارجی امریکا بود و به آغاز جنگ در افغانستان و سپس جنگ عراق و شکلگیری گسترده سیاست موسوم به «جنگ علیه تروریسم» انجامید.
اسامه بنلادن، بنیانگذار و رهبر القاعده، که مسئولیت این حملات را بر عهده داشت، در ماه می ۲۰۱۱ در عملیات نیروهای امریکایی در ابوتآباد پاکستان کشته شد. پس از او، ایمن الظواهری رهبری القاعده را بر عهده گرفت و در سال ۲۰۲۲ در حمله امریکا در کابل کشته شد.
پس از کشتهشدن رهبران اصلی القاعده، این شبکه بخش مهمی از ساختار متمرکز خود را از دست داد، اما شاخههای منطقهای آن در بخشهایی از افریقا، یمن و جنوب آسیا همچنان فعال باقی ماندهاند. کارشناسان میگویند القاعده در سالهای اخیر بیشتر بر تقویت شاخههای منطقهای و فعالیت در محیطهای دارای ضعف حکمرانی تمرکز کرده است.
اهمیت این ویدیو تنها در انتشار محتوای تبلیغاتی جدید القاعده نیست؛ نمایش فردی که این شبکه او را حمزه بنلادن معرفی میکند، در شرایطی که گزارشهای قبلی از کشتهشدن او حکایت داشت، به مهمترین بخش این تولید رسانهای تبدیل شده است. با این حال، صرف انتشار تصاویر از سوی القاعده بهتنهایی نمیتواند زندهبودن حمزه بنلادن را تأیید کند و وضعیت واقعی او همچنان نیازمند راستیآزمایی مستقل است.
از سوی دیگر، استفاده همزمان از نام و تصاویر اسامه بنلادن، حمزه بنلادن و ایمن الظواهری میتواند تلاشی برای بازسازی تداوم تاریخی و سازمانی القاعده باشد. تحلیلگران معتقدند برجستهکردن نام خانواده بنلادن میتواند برای القاعده کارکرد نمادین و تبلیغاتی داشته باشد، بهویژه در زمانی که این شبکه نسبت به دوره پس از حملات ۱۱ سپتامبر، ساختار متمرکز و قدرت عملیاتی پیشین خود را از دست داده است.
