گسترش مدارس دینی طالبان؛ نگرانی کارشناسان از آینده آموزشی و ساختار اجتماعی افغانستان
شماری از جامعهشناسان و فعالان آموزشی در کابل از گسترش مدارس دینی تحت حاکمیت طالبان ابراز نگرانی کرده و میگویند تمرکز بر آموزشهای دینی، در صورت محدودشدن علوم عمومی، فنی و حرفهای، میتواند بر تنوع فکری، انسجام اجتماعی و آینده نیروی انسانی افغانستان اثر بگذارد.
به گزارش خبرگزاری رشد؛ این کارشناسان میگویند افزایش شمار مدارس دینی و محتوای آموزشی حاکم بر آنها میتواند در درازمدت نگرش نسل جدید نسبت به جامعه، فرهنگ و روابط اجتماعی را تحت تاثیر قرار دهد. به گفته آنان، اگر آموزش دینی با علوم عمومی و مهارتهای مورد نیاز جامعه همراه نباشد، فرصتهای آموزشی و شغلی جوانان نیز با محدودیت بیشتری روبهرو خواهد شد.
راشد صدیقی، جامعهشناس، میگوید وجود مدارس دینی بهخودیخود از نظر جامعهشناسی مشکلزا نیست، اما نوع نصاب، افکار و ایدئولوژی حاکم بر این مراکز آموزشی میتواند در شکلگیری ساختار اجتماعی جامعه نقش داشته باشد.
به گفته او، برخی مدارس دینی بهجای نزدیکشدن به رویکردهای میانهرو و تعامل با علوم دیگر، به سمت ترویج دیدگاههای تندروانه حرکت کردهاند. صدیقی هشدار میدهد که ورود چنین دیدگاههایی به نصاب آموزشی میتواند میان فارغان مدارس دینی و دانشآموختگان مکاتب و مراکز علمی فاصله ایجاد کند.
او میافزاید که در صورت بازنگرینشدن نصاب مدارس دینی و هماهنگنشدن آن با نیازهای جامعه، گسترش این مراکز میتواند به افزایش افراط گرایی و آسیبپذیری انسجام اجتماعی منجر شود.
ضیا نیکزاد، دیگر جامعهشناس، نیز میگوید مدارس دینی میتواند به ابزاری برای انتقال و نهادینهکردن نگرش طالبان در میان کودکان و جوانان تبدیل شود. به گفته او، ادامه این روند، در کنار محدودیتهای موجود، میتواند حضور زنان در عرصههای اجتماعی، اقتصادی و آموزشی را نیز محدودتر کند.
نیکزاد هشدار میدهد که گسترش این مدارس ممکن است جامعه افغانستان را به سمت یکدستشدن فکری و محدودشدن دیدگاههای متفاوت سوق دهد و در سالهای آینده به افزایش شکافهای اجتماعی منجر شود.
در همین حال، شماری از فعالان حوزه آموزش میگویند افزایش مدارس دینی، در صورتی که با توسعه همزمان آموزشهای عمومی، علمی، فناوری و حرفهای همراه نباشد، میتواند توازن نظام آموزشی افغانستان را برهم بزند.
آزیتا نظیمی، فعال حوزه آموزش، میگوید آموزش دینی بهخودیخود مشکلزا نیست، اما زمانی به چالش تبدیل میشود که جای آموزشهای علمی، فنی و مهارتهای مورد نیاز بازار کار را بگیرد.
او تاکید میکند که دانشآموزان در کنار آموزشهای دینی و اخلاقی باید فرصت فراگیری ریاضی، کمپیوتر و مهارتهای فنی را نیز داشته باشند؛ زیرا محدودشدن این آموزشها میتواند در آینده افغانستان را با کمبود نیروی متخصص روبهرو کند.
از سوی دیگر، کارشناسان اقتصادی میگویند اقتصاد افغانستان برای رشد به نیروی متخصص در بخشهای گوناگون نیاز دارد و تمرکز بیش از حد بر یک نوع آموزش، میتواند پاسخگویی به نیازهای متنوع بازار کار را دشوار سازد.
به باور آنان، در صورتی که گسترش مدارس دینی با توسعه آموزشهای فنی و حرفهای همراه نباشد، پیامدهای آن تنها به بخش آموزش محدود نخواهد ماند و میتواند در سالهای آینده بر اشتغال و ظرفیت نیروی انسانی کشور نیز تاثیر بگذارد.
گسترش مدارس دینی در افغانستان در سالهای اخیر همزمان با تغییرات گسترده در نظام آموزشی کشور، توجه شماری از کارشناسان را به محتوای نصاب و جایگاه آموزشهای دینی و عمومی جلب کرده است. منتقدان میگویند ایجاد توازن میان آموزش دینی، علوم عمومی، مهارتهای فنی و نیازهای بازار کار برای آینده نظام آموزشی افغانستان اهمیت دارد.
گسترش مدارس دینی در افغانستان تنها یک تغییر آموزشی نیست؛ بلکه میتواند بر مهارتهای نسل آینده و ساختار اجتماعی کشور اثر بگذارد. منابع آموزشی نیز از افزایش سهم آموزشهای دینی و کاهش برخی علوم عمومی در نصاب خبر میدهند.
در عین حال، مدارس دینی برای بخشی از دختران به یکی از معدود مسیرهای باقیمانده برای ادامه آموزش تبدیل شدهاند؛ بنابراین مسئله اصلی، ایجاد توازن میان آموزش دینی و علوم عمومی، فنی و حرفهای است.
.
