پذیرشنامههای جعلی؛ کلاهبرداری از متقاضیان تحصیل در افغانستان
منابع آگاه میگویند شماری از شرکتهای سیاحتی و خدمات تحصیلی در افغانستان با ارایه پذیرشنامههای جعلی از دانشگاههای خارجی، از متقاضیان تحصیل صدها تا هزاران دالر دریافت میکنند. به گفته این منابع، برخی شرکتها پس از افزایش شکایتها با نامهای جدید فعالیت خود را ادامه میدهند و شماری از متضرران برای بازپسگیری پولشان ماهها درگیر پیگیریهای حقوقی میشوند.
به گزارش خبرگزاری رشد؛ در ادامه شکایتها از کلاهبرداری برخی شرکتهای سیاحتی و خدمات تحصیلی در افغانستان، منابع آگاه از آنچه مافیاییشدن این روند میخوانند، ابراز نگرانی کردهاند.
این منابع گفتهاند که شماری از شرکتها با وعده دریافت ویزا و پذیرشنامه از دانشگاههای خارجی، از متقاضیان، بهویژه جوانانی که قصد ادامه تحصیل در خارج از افغانستان را دارند، پول میگیرند؛ اما در برخی موارد اسناد ارایهشده به آنان جعلی است.
به گفته منابع، متقاضیان پس از پرداخت صدها دالر و گذشت چندین ماه متوجه میشوند که پذیرشنامه یا پیشنهاد تحصیلی ارایهشده اعتبار ندارد. در برخی موارد نیز، به گفته منابع، دانشگاهی که نام آن در اسناد درج شده، اساساً وجود خارجی ندارد.
یکی از کارمندان پیشین این شرکتها که به دلیل نگرانیهای امنیتی نخواست نامش فاش شود، گفته است که از وظیفهاش به دلیل آنچه تخلف و فریب متقاضیان میداند، استعفا داده است.
او ادعا کرده است که برخی شرکتها برای تهیه پذیرشنامه تحصیلی حدود ۵۰۰ دالر از متقاضیان میگرفتند، در حالی که اسناد مورد نظر در داخل خود شرکت تهیه میشد.
به گفته این منبع، در یک مورد به متقاضیان پذیرش تحصیلی از ایرلند وعده داده شده بود؛ اما بعداً مشخص شد که چنین بورسیهای از سوی ایرلند اعلام نشده است.
منابع همچنین میگویند برخی شرکتها به متقاضیان وعده قطعی دریافت ویزا میدهند، در حالی که تصمیم نهایی درباره صدور ویزا در اختیار سفارت کشور مقصد است.
یکی از منابع گفته است که در برخی پروندهها، شرکتها با وجود آگاهی از احتمال ردشدن درخواست ویزا، هزینههای مختلفی از متقاضیان دریافت کردهاند. او به پرونده حدود ۷۰۰ درخواست ویزای ترکیه اشاره کرده که به گفته وی، رد شدهاند.
منابع همچنین مدعیاند که در مواردی شرکتها پس از افزایش شکایتها، با نام تجاری جدید فعالیت خود را ادامه دادهاند. به گفته آنان، این وضعیت رسیدگی به شکایتها و بازگرداندن پول متقاضیان را دشوارتر کرده است.
یکی از منابع گفته است که برخی متقاضیان پس از ردشدن درخواستهایشان برای بازپسگیری پول به مراجع عدلی مراجعه کردهاند؛ اما به گفته او، شماری از این پروندهها ماهها ادامه یافته است.
وعده ویزای قطعی؛ واقعیت تصمیم سفارتها
منابع میگویند یکی از روشهای جذب مشتری، وعده صددرصدی دریافت ویزا است؛ در حالی که هیچ شرکت خدماتی نمیتواند بهطور مستقل صدور ویزا از سوی سفارت کشور مقصد را تضمین کند.
به گفته منابع، در برخی موارد پس از ردشدن ویزا، شرکتها به قراردادهای خود استناد کرده و مسئولیت رد درخواست را نمیپذیرند. این موضوع، به گفته آنان، زمینه اختلاف میان متقاضیان و شرکتها را فراهم کرده است.
گزارشهای پیشین رسانههای افغانستان نیز از شکایت متقاضیان تحصیل و مهاجرت از شرکتهای خدمات تحصیلی و سیاحتی خبر دادهاند. سلاموطندار در گزارشی در سالهای گذشته از وعدههای غیرواقعی برخی شرکتها و دریافت مبالغ هنگفت از متقاضیان خبر داده بود.
رادیو آزادی نیز در سال ۲۰۲۳ مواردی از دریافت هزاران دالر در بدل وعده بورسیه و ویزا و ارایه اسناد جعلی را گزارش کرده بود.
در ماه می ۲۰۲۶ نیز وزارت کار طالبان از شرکتهای سیاحتی خواست در بدل وعده ویزای کاری از مردم پول نگیرند و گفت با شرکتهای متخلف برخورد خواهد شد.
افزایش تقاضا برای تحصیل و مهاجرت از افغانستان، در کنار محدودبودن فرصتهای آموزشی و کاری، بازار بزرگی برای شرکتهای خدمات تحصیلی و سیاحتی ایجاد کرده است. همین نیاز، در صورت نبود نظارت مؤثر بر شرکتها و نبود سازوکار روشن برای رسیدگی به شکایتها، میتواند زمینه سوءاستفاده از متقاضیان را فراهم کند.
از سوی دیگر، ادعاهای مطرحشده درباره تغییر نام شرکتها پس از افزایش شکایتها، جعل پذیرشنامه و دریافت پول در بدل خدماتی که ارایه نشده است، نیازمند بررسی رسمی و مستند است. برای کاهش این نوع کلاهبرداری، اعتبارسنجی جواز شرکتها، بررسی مستقیم پذیرشنامهها با دانشگاههای مقصد و روشنبودن مسئولیت شرکتها در قراردادها اهمیت اساسی دارد.
