فروپاشی پرستیژ ناسیونالیسم افغان و بحران مشروعیت هویت تکقومی
رحیم ایوبی در یک مقالۀ تحلیلی دربارهٔ «ناسیونالیسم افغانی و کاهش پرستیژ ملی»، استدلال میکند که ناسیونالیسم تکقومی در کشور، نهتنها نتوانسته وحدت و دولت ملت پایدار ایجاد کند، بلکه به یکی از عوامل اصلی بحران مشروعیت سیاسی، واگرایی اجتماعی و کاهش اعتبار ملی تبدیل شده است.
در این مقاله، ناسیونالیسم بهعنوان یک پروژه ایدیولوژیک معرفی میشود که در کشور ما بیشتر در خدمت برتریطلبی قومی و زبانی قرار گرفته و طی یک قرن گذشته، از ابزار دولت و قدرت سیاسی برای تحمیل هویت واحد استفاده کرده است. نویسنده تأکید میکند که این رویکرد، بهجای ایجاد همبستگی ملی، شکافهای قومی و فرهنگی را عمیقتر ساخته است.
مقاله با اشاره به تنوع گسترده قومی، زبانی و مذهبی، این کشور را «سرزمین اقلیتها» توصیف میکند و میگوید که مفهوم اکثریت و اقلیت در این جغرافیا بیشتر یک ساختار سیاسی بوده تا یک واقعیت عادلانه اجتماعی. به باور نویسنده، نظامهای مختلف سیاسی، از دورههای شاهی گرفته تا حکومتهای چپ و راست، بهگونههای مختلف آتش برتریخواهی قومی را شعلهور نگه داشتهاند.
در بخش دیگری از این تحلیل، به نقش محمود طرزی و شکلگیری نظریه دولت ملی بر محور هویت «افغانی» اشاره شده است.
نویسنده میگوید این پروژه سیاسی، با تمرکز بر یک هویت قومی و نادیدهگرفتن زبانها و فرهنگهای دیگر، زمینه بیاعتمادی، واگرایی و بحران هویت را فراهم کرد؛ بحرانی که پیامدهای آن تا امروز ادامه یافته است.
این مقاله همچنین استدلال میکند که ملیگرایی تکقومی، اعتبار و پرستیژ ملی روایتی به نام افغانستان را در داخل و خارج آسیب زده و سبب شده مفهوم «پرستیژ ملی» به یک هدف دور از دسترس تبدیل شود. به باور نویسنده، تا زمانی که انحصار قدرت، قبیلهسالاری و سیاست حذف هویتهای دیگر ادامه داشته باشد و هویتها در روایت ملی تبلور نیابد، رسیدن به ثبات پایدار و همزیستی واقعی دشوار خواهد بود.
در جمعبندی این تحلیل، نویسنده تأکید میکند که بحرانهای امروز، ریشه در سیاستهای هویتزدایی و انحصارگرایی دارد؛ سیاستهایی که بهجای ایجاد همدلی و شهروندی برابر، جامعه را به سمت چندپارچگی و فاصله بیشتر سوق داده است.
خبرگزاری رشد
