شکست دولت ائتلافی در آلمان، مرکل به پایان خط رسیده است؟

با وجود گذشت نزدیک به دو ماه از انتخابات پارلمانی آلمان، اما احزاب پیروز در این اتتخابات هنوز موفق به تشکیل دولت ائتلافی نشده‌اند.

در تازه‌ترین تحولات پیرامون تشکیل دولت در آلمان، مذاکرات بین حزب اتحادیه دموکرات مسیحی به رهبری آنگلا مرکل، حزب دموکرات آزاد و حزب سبز برای تشکیل یک دولت ائتلافی به بن بست کشیده  و آینده تشکیل دولت در این کشور اروپایی بیش از پیش مبهم شده است.

دولت جدید در آلمان قرار بود چگونه تشکیل شود؟

براساس قانون اساسی آلمان، تشکیل دولت در این کشور توسط حزب پیروز در انتخابات پارلمانی صورت می‌گیرد و از آن‌جا که از زمان تشکیل آلمان واحد در سال ۱۹۹۰، معمولا هیچ حزبی پیروزی مطلق را در انتخابات مجلس کسب نمی‌کند، لذا دولت‌های آلمانی بصورت ائتلافی میان احزاب پیروز تشکیل می‌شود.

در انتخابات اخیر پارلمانی آلمان ائتلاف احزاب دموکرات مسیحی آلمان به رهبری آنگلا مرکل و اتحادیه سوسیال مسیحی بایرن (CDU/CSU)  ۳۳ درصد آرا و حزب سبز به عنوان ششمین حزب پیروز حائز ۸٫۹ درصد آرا شدند و براین اساس ائتلاف حزب مرکل با حزب سبزها دارای ۴۲ درصد  صندلی پارلمان است. همچنین حزب دموکرات آزاد نیز با کسب به ۱۰٫۶ درصد آرا قرار بود با دوحزب دیگر وارد ائتلاف شود که این ائتلاف به نظر شکست خورده می‌‌رسد. در صورت توافق میان این احزاب، ائتلاف جامایکا (شباهت رنگ‌های این احزاب به پرچم کشور جامایکا) با دارا بودن بیش از ۵۰ درصد صندلی‌های پارلمان می‌توانست دولت مورد نظر را تشکیل دهد، موضوعی که پس از ۲ ماه همچنان محقق نشده است.

در واقع ائتلاف میان احزاب ائتلاف جامایکا بدلیل اختلافات عمیق حزب دموکرات مسیحی و دیگر احزاب راه‌یافته به پارلمان مانند حزب سوسیال دمکرات و حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان (AfD) محتمل‌ترین شکل ایجاد ائتلاف در فضای سیاسی آلمان  به نظر می‌رسید که حال با عدم تشکیل دولت دوماه پس از انتخابات پارلمانی مشخص است که سه حزب عمده پیروز در این انتخابات نتوانسته‌اند به یک جمع‌بندی و اشترک نظر دست یابند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که بی اعتمادی میان سران سه حزب پیروز در انتخابات اخیر مهمترین مانع تشکیل دولت در آلمان شده است. در این ارتباط کریستیان لیندنر، رهبر حزب دموکرات آزاد، اعلام کرد که از روند گفتگو – که مدتهاست در جریان بوده است – خارج می شود چرا که بین حزب وی و دو حزب دیگر “مبنای اعتماد” وجود ندارد.

بنابراین، آلمان همچنان دو ماه بعد از برگزاری انتخابات در این کشور توسط یک حکومت سرپرست فدرال متشکل از محافظه کاران و دموکرات مسیحی به رهبری انگلا مرکل صدراعظم این کشور ادامه خواهد داشت تا تکلیف دولت مشخص شود.

عدم تشکیل دولت در آلمان، اختلافات در کجاست؟

به نظر می‌رسد مسئله مهاجران و پناه جویان توانسته حتی بر تشکیل دولت در آلمان نیز تاثیرگذار باشد و آینده سیاسی آلمانی‌ها را تحت الشعاع قرار دهد.

در این ارتباط نیز گفته شده آن چه بیش از همه در ارتباط با اختلاف سه حزب دموکرات مسیحی، سبزها و دموکرات آزاد بسیار برجسته و غیرقابل اغماض بوده است، مسئله مهاجرت و آینده پناهجویان در این کشور می‌باشد. پیچیده‌ترین اختلاف بر سر این است که آیا پناهجویان سوری می‌توانند اعضای خانواده خود را به آلمان بیاورند یا نه.

حزب سبز آلمان می‌گوید پناهجویان در صورتی سریع‌تر در جامعه ادغام می‌شوند که بستگان‌شان نیز همراهشان باشد و خواهان سیاست انعطاف‌پذیرتری در قبال آنها است ولی حزب اتحادیه دموکرات مسیحی آنگلا مرکل که نسبت به موفقیت حزب دست راستی آلترناتیو برای آلمان حساس شده، موضعی محتاطانه در این قبال اخذ کرده است.

شکاف‌های ایدئولوژیک همچنین مانع از توافق این احزاب درباره صنعت انرژی آلمان شده است. حزب دموکرات آزاد از تعهد برای کاهش شدید وابستگی به انرژی زغال سنگ ناراضی است، اما همزمان  حزب سبزها با تاکید بر اولویت‌های زیست‌محیطی بر کاهش وابستگی و کاربرد زغال سنگ در صنعت آلمان تاکید دارند و هیچ کدام نیز حاضر به کوتاه آمدن در مواضع خود نیستند.

شکست تشکیل دولت در آلمان یا خط پایان بست مرکل؟

کمتر کسی فکر می‌کرد که دولتی مانند آلمان به عنوان با ثبات‌ترین اقتصاد حوزه یورو با بحران شکست برای تشکیل دولت ائتلافی روبرو شود. چندان اغراق آمیز نیست که اگر پس از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا و سپس انتخاب ترامپ در آمریکا، شکست تشکیل دولت در آلمان را سومین مسئله غیرقابل انتظار و تعجب برانگیز در غرب عنوان کنیم.

در واقع شکست مذاکرات برای تشکیل دولت ائتلافی آلمان شوک و ضربه‌ای نه تنها برای آلمان، بلکه برای تمام اروپا بود، زیرا ابهامی چندین هفته‌ای و شاید هم چندین ماهه را در قلب اقتصادی منطقه یورو ایجاد کرده است.

از سوی دیگر احتمال ائتلاف حزب مرکل با دیگر احزاب چپ و یا به شدت راستگرا و ضدمهاجر آلمانی نیز تقریباً ناممکن به نظر می‌رسد زیرا اصولا یکی از کانون‌های اختلاف مسئله مهاجران است که خط قرمز هرکدام از این احزاب به شمار می‌رود.

براین اساس حال مرکل بعد از عدم تشکیل دولت به کاخ ریاست جمهوری خواهد رفت تا رئیس جمهور در مورد آینده دولت تصمیم‌گیری کند.

براساس قانون اساسی، فرانک اشتاین مایر به عنوان رئیس جمهور می‌تواند ضمن لغو انتخابات پیشین، دستور برگزاری انتخابات مجدد را صادر کند تا آرایش سیاسی جدیدی میان احزاب آلمانی شکل بگیرد و تشکیل دولت به مجلس بعدی موکول شود.

آن چه در این میان قابل توجه و محل بحث و گمانه‌زنی‌ها است آینده سیاسی مرکل در صورت برگزاری انتخابات مجدد پارلمانی می‌باشد. با توجه به اینکه حزب مرکل در انتخاب اخیر ۵ درصد از کرسی‌های پارلمانی خود را از دست داد، حال با برگزاری انتخاباتی پارلمانی جدید و در شرایطی که حزب دموکرات مسیحی به رهبری مرکل نتوانسته دولت تشکیل دهد، شکست مرکل تقریبا قطعی خواهد بود.

حتی پیش از برگزاری انتخابات اخیر نیز محبوبیت عمومی مرکل طبق نظرسنجی‌ها به پایین‌ترین میزان در پنج سال اخیر کاهش یافته بود و حال با عدم توانایی او برای تشکیل دولت ائتلافی این روند نزولی بطور طبیعی با شدت بیشتری پیش خواهد رفت.

در این صورت شکست دولت ائتلافی را باید شکست مرکل و شاید حتی به معنای خط پایان زندگی سیاسی او دانست.

از سوی دیگر شکست برای تشکیل دولت ائتلافی در آلمان نشان داد، که حتی موفقیت‌های اقتصادی نیز به تنهایی نمی‌تواند برای رهبران سیاسی محبوبیت به همراه داشته باشد و تردید‌ها از آینده حتی با وجود پیروزی‌های اقتصادی در کشوری مانند آلمان هم وجود دارد.